przejdź do Sochaczew.pl
Sprawozdania budżetowe od A do Z

Duża ilość różnorodnych sprawozdań, składanych przez jednostki samorządu terytorialnego, stanowi spory kłopot dla służb finansowych. Jednakże pozwalają one na bieżące kontrolowanie stanu realizacji budżetu przez kierowników jednostek, stając się ważnym instrumentem zarządzania.

W finansach publicznych obowiązuje szereg zasad, spośród których dwie traktowane są w sposób szczególny. Pierwsza z nich to zasada jawności, natomiast druga - przejrzystości tychże finansów.

Jawność debat budżetowych jest realizowana przez publikację danych dotyczących finansów publicznych i udostępnianie corocznych sprawozdań jednostek należących do sektora tychże finansów. Ponadto publicznie ogłasza się ustawy budżetowe i uchwały budżetowe oraz kwoty dotyczące np. długu publicznego.

Druga z zasad wiąże się z obowiązkowym stosowaniem jednolitej klasyfikacji budżetowej, jednakowych reguł rachunkowości i sprawozdawczości jednostek sektora finansów publicznych.

Jako że rozpoczynamy nowy rok, nadchodzi czas wszelakich podsumowań minionego, 2012 roku. Dlatego należałoby pochylić się nad zagadnieniem sprawozdawczości budżetowej jednostek samorządu terytorialnego. Zagadnienie to wiąże się zarówno z zasadą jawności, jak i przejrzystości finansów publicznych.

Bilanse i rachunki wyników

Jednostki sektora finansów publicznych, w tym oczywiście jednostki samorządu terytorialnego, w oparciu o przepisy ustawy o rachunkowości, są zobowiązane do przygotowywania na koniec roku budżetowego sprawozdań finansowych, analogicznych do sprawozdań przygotowywanych przez podmioty gospodarcze. Dotyczy to bilansu i rachunku wyników. Podobnie jak w przypadku jednostek gospodarczych, podlegają one badaniu przez biegłego rewidenta.

Specyfiką jednostek sektora finansów publicznych jest obowiązek sporządzania sprawozdań budżetowych na podstawie przepisów szczególnych, wydanych w oparciu o ustawę o finansach publicznych. Sprawozdania wymagane w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Finansów określane są za pomocą symboli literowych - Rb oraz dodatkowo kodu literowo-cyfrowego, charakterystycznego dla rodzaju sprawozdania.

Jednostki samorządu terytorialnego składają sprawozdania o uzyskiwanych dochodach, wydatkach, sprawozdania o nadwyżce i deficycie jednostki, wykonaniu planów finansowych zakładów budżetowych, sprawozdania z dochodów i wydatków na wydzielonym rachunku jednostek oświatowych, o dotacjach i wydatkach związanych z realizacją zadań zleconych z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami, o poniesionych wydatkach strukturalnych oraz o stanie środków na rachunkach bankowych.

Sprawozdania z dochodów

Sprawozdanie o wykonaniu planu dochodów jednostki samorządu terytorialnego - Rb-27S jest sprawozdaniem miesięcznym lub rocznym. Jednostka samorządu terytorialnego wykazuje kwoty z tytułu dochodów podatkowych i niepodatkowych pobieranych przez jednostki, dochodów własnych jednostek budżetowych, należnych udziałów w podatku dochodowym od osób prawnych oraz od osób fizycznych, przekazywanych z rachunku budżetu państwa na rachunek gminy, powiatu czy województwa, dotacji i subwencji otrzymywanych przez jednostkę samorządu terytorialnego.

Obok wspomnianego sprawozdania w zakresie uzyskiwanych dochodów, jednostka przygotowuje sprawozdanie kwartalne z wykonania planu dochodów, związanych z realizacją zadań z zakresu działań administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami - Rb 27ZZ.

 Sprawozdania te obejmują środki odprowadzane do budżetu państwa i w związku z tym niewykazywane w sprawozdaniu z wykonania planu dochodów jednostki samorządu terytorialnego (Rb-27S). Nie dotyczy to 5% tych dochodów, które przysługują jednostce samorządu terytorialnego z tytułu realizacji zadań zleconych i stają się jej dochodami.

Sprawozdania z realizacji dochodów podatkowych

Gminy i miasta na prawach powiatu przygotowują dodatkowo półroczne i roczne sprawozdania Rb-PDP z wykonania dochodów podatkowych. W sprawozdaniu tym wykazywane jest wykonanie dochodów podatkowych, w tym udział w podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych oraz podatków należnych gminie, jak podatek od czynności cywilnoprawnych.

Przygotowywane przez jednostki samorządu terytorialnego podstawowe sprawozdanie z wykonania planu wydatków - Rb28S jest, podobnie jak sprawozdanie o dochodach, sprawozdaniem miesięcznym lub rocznym. Przy czym warto zaznaczyć, że sprawozdania miesięczne, przygotowywane po zakończeniu kwartału, mają większą szczegółowość. W pozostałych miesiącach sprawozdanie zawiera wyłącznie informacje na temat planu i wykonania wydatków.

Sprawozdania za miesiąc marzec, czerwiec, wrzesień oraz sprawozdanie roczne obejmują również pozycje:

- zaangażowanie, czyli środki związane zawartymi umowami,

- zobowiązania ogółem, czyli środki wynikające z otrzymanych faktur,

- zobowiązania wymagalne - niezapłacone środki, których termin płatności upłynął w okresie sprawozdawczym,

- wydatki niewygasające, ustalone w drodze uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, wypełniane tylko w sprawozdaniu rocznym.

Sprawozdania z dotacji i wydatków

Wykonując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej i inne zadania zlecone ustawami, jednostki samorządu terytorialnego zobowiązane są do przygotowania sprawozdań dotyczących dotacji i wydatków zrealizowanych w tym zakresie - Rb-50. Sprawozdania te sporządza się odrębnie dla dotacji, odrębnie dla wydatków.

Po stronie planu wykazywany jest plan zgodny z przyznaną z budżetu państwa dotacją. Po stronie realizacji, w przypadku sprawozdania dotyczącego dotacji, wykazuje się wielkość środków przekazanych przez wojewodę. Natomiast w sprawozdaniu o wydatkach - wysokość zrealizowanych wydatków w ramach otrzymanych z budżetu środków.

Problem związany z przygotowaniem tego sprawozdania mają jednostki samorządu terytorialnego, które realizację zadań rządowych dofinansowują z własnych środków. Jest to sytuacja sprzeczna z ideą zlecania zadań rządowych, na które, niezbędne z zasady środki winny być przekazywane z budżetu państwa.

To powoduje, że dysponenci środków z budżetu państwa nie dopuszczają możliwości wykazywania w sprawozdaniu Rb-50 środków własnych jednostki samorządu terytorialnego. To z kolei sprawia, że w ewidencji budżetu państwa wszystko się zgadza i problem niedofinansowania zadań rządowych nie istnieje. Nie zgadza się natomiast wielkość zrealizowanych w tych pozycjach wydatków wykazanych w sprawozdaniach jednostki samorządu terytorialnego Rb-50 i Rb-28S.

Sprawozdania samorządowych zakładów budżetowych

Gminy, w których funkcjonują samorządowe zakłady budżetowe, przygotowują półroczne lub roczne sprawozdania z wykonania planów finansowych samorządowych zakładów budżetowych Rb-30S.

Wymienione sprawozdania są sporządzane w pełnej klasyfikacji budżetowej, a więc z uwzględnieniem działów, rozdziałów oraz paragrafów klasyfikacji budżetowej. Odpowiada to szczegółowości wymaganej dla planów finansowych, przygotowywanych w oparciu o uchwałę budżetową jednostki samorządu terytorialnego. Taka szczegółowość sprawozdania pozwala na bardzo dokładną analizę wykonywania budżetu w poszczególnych pozycjach.

Sprawozdanie o nadwyżce i deficycie

Kolejnym sprawozdaniem sporządzanym przez jednostki samorządu terytorialnego, jest kwartalne sprawozdanie o nadwyżce lub deficycie jednostki - Rb-NDS. Sprawozdanie to zawiera kwoty dochodów oraz wydatków, zgodne z danymi zawartymi w wymienionych wcześniej sprawozdaniach o wykonaniu planu dochodów i wydatków budżetowych. Różnica między dochodami a wydatkami stanowi nadwyżkę lub deficyt jednostki samorządu terytorialnego, oczywiście w zależności od tego, która z tych wielkości jest większa.

W pozycji „planowany deficyt" lub „nadwyżka" wykazywana jest planowana różnica między dochodami a wydatkami w danym roku, zgodnie z dokonanymi w okresie sprawozdawczym zmianami budżetowymi. W sprawozdaniu tym wykazywane są jednocześnie przychody i rozchody budżetowe. Te pierwsze wskazują na źródło pokrycia deficytu budżetowego, np. kredyty, pożyczki czy obligacje. Rozchody związane są ze spłatą zobowiązań, a więc spłatami rat kredytu, wykupem obligacji.

Sprawozdanie o stanie zobowiązań

Jednostki samorządu terytorialnego zobowiązane są również do składania kwartalnych sprawozdań o stanie zobowiązań - Rb-Z oraz o stanie należności Rb-N. W sprawozdaniu o stanie zobowiązań należy wykazać wartość nominalną zobowiązań jednostki na koniec danego okresu sprawozdawczego według tytułów dłużnych (układ przedmiotowy) oraz wobec grup wierzycieli (układ podmiotowy). Podobne wymagania stosuje się również do wykazywanego stanu należności w sprawozdaniu Rb-N. Podział wg. tytułów dłużnych obejmuje:

- papiery wartościowe

- kredyty i pożyczki

- depozyty, np. wadia czy zabezpieczenie należytego wykonania umowy

- wymagalne zobowiązania, np. z tytułu niezapłaconych faktur, udzielonych poręczeń.

Roczne sprawozdanie o stanie środków

Listę sprawozdań wymaganych od jednostek samorządu terytorialnego zamyka roczne sprawozdanie o stanie środków na rachunkach jednostek samorządu terytorialnego Rb-ST.

Sporządzając sprawozdanie budżetowe, należy kierować się kilkoma zasadami. Po pierwsze, sprawozdania powinny być sporządzone rzetelnie pod względem merytorycznym i formalno-rachunkowym. Wielkości zawarte w sprawozdaniu powinny odpowiadać zapisom w ewidencji księgowej. Niezgodność w tym zakresie stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Kwoty wykazywane po stronie planu winny odpowiadać aktualnemu planowi (po zmianach), natomiast po stronie realizacji powinno się wpisać kwotę aktualną realizacji, narastającą od początku roku budżetowego.

Sprawozdania jednostkowe i zbiorcze

Sprawozdania należy sporządzać w sposób czytelny i trwały. Podpisy na sprawozdaniach składa się w miejscu oznaczonym, odręcznie, na każdym formularzu. Pod podpisem umieszcza się pieczątkę z imieniem i nazwiskiem osoby podpisującej.

Sprawozdania jednostkowe sporządzane są na podstawie ewidencji księgowej jednostki i przekazywane są do zarządu jednostki samorządu terytorialnego, w przypadku gmin - do wójta, miast - burmistrza czy prezydenta miasta. Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego sporządza sprawozdanie zbiorcze, które przekazuje do regionalnej izby obrachunkowej.

Sprawozdania Rb-50 oraz Rb-ZZ, związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami z zakresu administracji rządowej, przekazywane są przede wszystkim do dysponentów środków budżetowych, przekazujących dotację, głównie do wojewodów.

Jednostki otrzymujące sprawozdania są obowiązane sprawdzić je pod względem formalno-rachunkowym. Są także uprawnione do kontrolowania merytorycznej prawidłowości złożonych sprawozdań. W tym celu mogą żądać przedstawienia wskazanych ksiąg rachunkowych i dokumentów.

Autor Józef Andrzej Laskowski to absolwent Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Od 1992 r. pracuje w sektorze publicznym, zajmując się zagadnieniami z zakresu finansów publicznych. Był członkiem komisji orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Były arbiter z listy prezesa UZP. Jako wykładowca współpracuje z licznymi podmiotami w prowadzącymi studia i szkolenia z zakresu finansów publicznych i zamówień publicznych. Aktualnie z-ca Dyrektora Departamentu Budżetu i Finansów w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego.

 

źródło: portal samorządowy.pl

A A A
12.02.2013
godz.11:04

Zapisz się na newsletter

kontakt
imię i nazwisko
adres e-mail
wiadomość